“เขาเป็นคนที่รู้ผิดชอบชั่วดีที่สุดในซิลิคอนวัลเลย์” – The Atlantic

นี่เป็นคำชมที่ไม่ได้เยินยอเกินจริงสำหรับทริสตัน แฮร์ริส อดีตนักจริยศาสตร์ด้านการออกแบบของ Google ที่ซึ่งเข้าใช้เวลากว่าสามปีในการพัฒนาแนวทางการทำงานที่ทำให้เทคโนโลยีตอบสนองต่อผู้คนเป็นพันล้านอย่างมีศีลธรรม โจทย์ของเขาก็คือ จะทำอย่างไรให้เทคโนโลยีตอบสนองอย่างเหมาะสมผ่านหน้าจอที่คนเหล่านั้นใช้เข้าถึงเทคโนโลยี ในยุคที่เป็นเรื่องง่ายเหลือเกินที่ผู้คนจะเสพติดหน้าจอมือถือ และถูกชักใยโดยอัลกอริทึมที่อยู่เบื้องหลังโซเชียลมีเดีย

ทริสตัน แฮร์ริส ผู้ดำเนินเรื่องหลักของสารคดี The Social Dilemma (2020)

ทริสตัน แฮร์ริส เรียนจบด้านวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ จากมหาวิทยาลัย Standford ในระหว่างที่เรียนเขาได้มีโอกาสฝึกงานที่บริษัท Apple ในระหว่างที่เขาเรียนต่อปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยเดิมอยู่นั้น เขาก็ตัดสินใจยุติการเรียนกลางคันเพื่อมาสร้างสตาร์ทอัพที่ชื่อว่า Apture  ที่ฟังก์ชันหลักของมันคือการค้นหาเนื้อหาบนเว็บไซต์อย่างฉับพลัน  ในปี 2011 Google ก็ได้ซื้อ Apture ไปทำให้เขาได้ทำงานให้กับ Google Inbox

ในปี 2013 ในระหว่างที่ทำงานให้กับ Google แฮร์ริสได้สร้างพรีเซนเทชันชิ้นหนึ่งขึ้นมา เกี่ยวกับการที่โซเชียลมีเดียทำให้คนเสพติด และตั้งคำถามทางศีลธรรมกับโซเชียลมีเดีย เขาแนะนำว่า Google, Apple และ Facebook ควรรู้สึกว่าต้องรับผิดชอบอย่างมาก ในการทำให้มนุษยชาติไม่ใช้เวลาเป็นวันๆฝังตัวอยู่กับหน้าจอสมาร์ทโฟน ในสารคดีที่เขารับบทนำอย่างเรื่อง The Social Dilemma (2020) เขาได้เล่าว่า เขาส่งพรีเซนเทชันนี้ไปให้หลายคนในที่ทำงาน และปรากฎว่ามันถูกส่งต่อไปอีกเป็นวงกว้าง คนในที่ทำงานต่างพูดคุยกันว่าลูกๆของเขามีปัญหานี้ และทุกคนควรต้องทำอะไรสักอย่าง มีคนไม่ต่ำกว่าสามคนที่นำเรื่องนี้ไปคุยกับแลร์รี เพจ ผู้ก่อตั้ง Google แต่ไม่นาน เรื่องนี้ก็ซาลง และทุกอย่างก็กลับมาเป็นเหมือนเดิม

ด้วยความที่มีพื้นฐานเคยศึกษาจิตวิทยาในการเปลี่ยนพฤติกรรมมนุษย์ ในปี 2016 แฮร์ริสได้ออกจาก Google เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงในด้านการชักจูงพฤติกรรมของผู้คน โดยเข้าร่วมกับองค์กรไม่แสวงกำไรชื่อ Time Well Spent ซึ่งพยายามทำความเข้าใจและเปิดโปงการที่อุตสาหกรรมดอทคอมพยายาม “แข่งขันกันเข้าไปเปลี่ยนแปลงสิ่งที่อยู่ในก้านสมองมนุษย์” เพื่อดึงความสนใจของมนุษย์มาไว้ที่ตัวเอง องค์กรนี้พยายามหาทางแก้ปัญหาเชิงออกแบบ เพื่อให้มนุษย์ใช้เวลาอย่างคุ้มค่า ไม่ถูกเทคโนโลยีชักจูงมากเกินไป ไม่ใช่การโหยหาเวลาที่มากขึ้นในแต่ละวันทั้งที่ใช้เวลาจำนวนมากจมไปกับโซเชียลมีเดีย ในปี 2018 มาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก ผู้ก่อตั้ง Facebook ได้ผนวกรวม Time Well Spent เข้าเป็นเป้าหมายด้านการออกแบบของ Facebook และในปี 2018 Apple และ Google ก็ได้ตั้งองค์กรชื่อ Digital Well Being และใส่ฟีเจอร์ Screen Time ที่ติดตามชั่วโมงการใช้งานแอพต่างๆเข้าไปในสมาร์ทโฟนระบบ iOS และ Android

แฮร์ริสใช้เวลากว่าหนึ่งทศวรรษในการศึกษาอิทธิพลที่แทรกแซงการคิดและการกระทำของมนุษย์ ตั้งแต่เด็ก งานอดิเรกของเขาคือการเล่นมายากล เขาให้สัมภาษณ์ใน The Social Dilemma ว่า บริษัทเทคโนโลยีทั้งหลายก็เหมือนกับนักมายากลที่รู้วิธีหลอกสมองของมนุษย์ มนุษย์ทุกคนมีจุดอ่อนทางการรับรู้ และไม่รู้ว่าจะจัดการกับมันอย่างไร และนี่เป็นช่องโหว่ที่บริษัทเทคโนโลยีใช้เพื่อใส่ตัวแปรที่ควบคุมพฤติกรรมมนุษย์เข้าไปในเทคโนโลยีที่พวกเราใช้อยู่ทุกวัน มันเป็นการเข้าครอบครอง (hijack) ความคิด และการกระทำของเรา เพื่อผลประโยชน์และผลกำไรของคนจำนวนหนึ่งซึ่งมีอำนาจ การตัดสินใจของมนุษย์ไม่ได้เป็นไปอย่างอิสระอย่างที่เราคิด เพราะเราถูกเทคโนโลยีครอบงำอยู่ แฮร์ริสใช้ความเข้าใจที่เขามีต่อมายากลมาผนวกกับประสบการณ์การศึกษาเรื่องเทคโนโลยีที่ชักจูงพฤติกรรม (persuasive technology) ที่ Standford  และแสดงความเป็นห่วงเกี่ยวกับศีลธรรมในวงการเทคโนโลยี

นิตยสาร Rolling Stone ได้จัดอันดับให้แฮร์ริสเป็น “25 คนที่สร้างความเปลี่ยนแปลงในโลก” เขายังมีชื่ออยู่ในทำเนียบคนสำคัญ 40 คนที่อายุน้อยกว่า 40 ของนิตยสาร Fortune เขายังได้รับการกล่าวถึง หรือมีผลงานใน TED, The Atlantic, The New York Times และสื่อชั้นนำอื่นๆ และได้มีโอกาสเข้าไปบรรยายให้แก่เจ้าหน้าที่รัฐ และซีอีโอบริษัทเทคโนโลยี รวมทั้งสมาชิกสภาคอนเกรส เกี่ยวกับเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการดึงความสนใจของผู้คน (attention economy) ที่เป็นศูนย์กลางของธุรกิจเทคโนโลยี

มาร์ค เบนอฟ ซีอีโอของ Salesforce ได้กล่าวว่า “ทริสตัน แฮร์ริส อาจเป็นเสียงที่มีพลังที่สุดในวงการเทคโนโลยี ที่กำลังชึ้นำว่าอุตสาหกรรมนี้ควรไปทางไหน นี่เป็นสัญญาณว่าทุกคนควรต้องฟังเขาเดี๋ยวนี้”

ในปีนี้ แฮร์ริสเป็นที่รู้จักมากขึ้นผ่านสารคดี The Social Dilemma (2020) ซึ่งเล่าถึงความน่ากลัวของโซเชียลมีเดีย ที่เต็มไปด้วยการชักจูง การทำให้ติด การสอดแนม และการทำให้ผู้คนแตกแยกทางความคิด สารคดีได้ไปสัมภาษณ์ผู้คนสำคัญจากวงการเทคโนโลยีและจริยศาสตร์ พร้อมทั้งสอดแทรกหนังสั้นที่ทำให้เข้าใจวิธีทำงานของโซเชียลมีเดียมากขึ้น ฉายทาง Netflix สามารถรับชมได้ ที่นี่

https://www.netflix.com/title/81254224

สามารถเข้าไปดูพรีเซนเทชัน A Call to Minimize Distraction & Respect Users’ Attention ที่แฮร์ริสสร้างขึ้นระหว่างทำงานที่ Google ได้ที่ 

สามารถชม TED Talk เรื่อง How better tech could protect us from distraction ได้ที่